Ідучы, абвяшчайце, кажучы: Наблізілася Валадарства Нябеснае

ЕВАНГЕЛЛЕ

Мц 5, 1–12

Шчаслівыя ўбогія духам

+ Чытанне святога Евангелля паводле Мацвея.

У той час:

Убачыўшы натоўп, Езус падняўся на гару. А калі сеў, падышлі да Яго вучні Ягоныя. І, адкрыўшы вусны свае, Ён вучыў іх, кажучы: 
Шчаслівыя ўбогія духам, бо іх ёсць Валадарства Нябеснае. 
Шчаслівыя засмучаныя, бо яны суцешаныя будуць. 
Шчаслівыя лагодныя, бо яны зямлю атрымаюць у спадчыну. 
Шчаслівыя галодныя і прагнучыя справядлівасці, бо яны насычаныя будуць. 
Шчаслівыя міласэрныя, бо яны міласэрнасць спазнаюць. 
Шчаслівыя чыстыя сэрцам, бо яны Бога ўбачаць. 
Шчаслівыя міратворцы, бо яны сынамі Божымі названыя будуць. 
Шчаслівыя, каго пераследуюць за справядлівасць, бо іх ёсць Валадарства Нябеснае. 
Шчаслівыя вы, калі будуць вас зневажаць і пераследаваць, і ўсяляк зласловіць несправядліва з-за Мяне. 
Радуйцеся і весяліцеся, бо вялікая ўзнагарода вашая ў нябёсах. Бо так пераследавалі прарокаў, якія былі перад вамі.

Гэта слова Пана.

catholic.by

Нагорную пропаведзь Езуса часам называюць Яго праграмнай прамовай, Ягоным жыццёвым крэда, якім жыве Ён сам і перадае сваім вучням. Здаецца больш чым дзіўным тое, што, паводле гэтага навучання, убогія, засмучаныя, прагнучыя справядлівасці ці прыгнечаныя могуць быць шчаслівымі. Жыццёвы вопыт паказвае нам, што чалавек, апынуўшыся ў падобным становішчы часта пакутуе, становіцца нешчаслівым. Як зразумець гэты парадокс?

Адзіным ключом разумення і доказам праўдзівасці гэтага навучання з’яўляецца сам Хрыстос і тыя, хто паверыў гэтым словам. Езус і ягоныя вучні з розных эпох і народаў на сабе паказалі, што гэтае слова спраўджваецца. У адрозненні ад безлічы простых рэцэптаў шчасця, якія прапануе свет, Езус не дае танных абяцанняў шчасця. Як ведаем, усё, што таннае, пераважна няякаснае. Большасць такіх «бюджэтных» варыянтаў шчасця заключаецца ў нейкіх часовых радасцях, якія раней ці пазней губляюць сваю актуальнасць.

Гэта няпраўда, што чалавеку для шчаця няшмат патрэбна. Мы створаныя на вобраз і падабенства Бога, Які сам у сабе бязмежны, Ён змяшчае ў сабе сусвет і вечнасць. Таму і нашае прагненне шчасця не могуць заспакоіць абмежаваныя даброты і радасці часовага свету. Вось чаму Хрыстос прапануе нам для шчасця такія бязмежныя даброты, як Валадарства нябеснае, вечнае суцяшэнне, Божую міласэрнасць і іншыя неспасцігальныя каштоўнасці. Гэта даброты, за якія Хрыстос заплаціў дзеля нас вялікую цану свайго жыцця, смерці і ўваскрасення. Валодаючы гэтымі таямнічымі скарбамі, нават тутэйшыя пакуты не перашкодзяць нам быць па-сапраўднаму шчаслівымі. Вось чаму мучанікі і вызнаўцы розных эпох жылі ў няспынным праслаўленні і паміралі спяваючы.

Ці не спрабую я запоўніць натуральную пустату душы часовымі дабротамі і радасцямі? Ці разумею веліч і каштоўнасць абяцанняў дадзеных Хрыстом?

Брат Андрэй Квяцінскі OFMCap, Літва

 

 Вы — соль зямлі

ЕВАНГЕЛЛЕ

Мц 5, 13–16

Вы — святло свету

+ Чытанне святога Евангелля паводле Мацвея.

У той час 

Езус сказаў сваім вучням: Вы — соль зямлі. Калі ж соль страціць смак, то чым пасоліш яе? Яна ўжо ні на што не прыдасца, хіба што выкінуць яе прэч на патаптанне людзям. 

Вы — святло свету. Не можа схавацца горад, які стаіць на вяршыні гары. І, запаліўшы свяцільнік, не ставяць яго пад пасудзінаю, але на свечніку, і свеціць усім, хто ў доме. 

Няхай святло вашае так свеціць перад людзьмі, каб яны бачылі вашыя добрыя ўчынкі і праслаўлялі Айца вашага, які ў нябёсах. 

Гэта слова Пана.

catholic.by

У маштабе гісторыі свету хрысціянства яшчэ вельмі маладое, бо дзве тысячы год – гэта насамрэч толькі імгненне. Аднак уплыў, які Хрыстова Евангелле ўжо аказала на чалавецтва, настолькі адчувальны, што яго не могуць запярэчыць нават самыя зацятыя ворагі Касцёла. Сёння, аднак, часта чуем, што хрысціян з іх Евангеллем іншыя жыхары свету па розных прычанах намагаюцца выціснуць кудысьці на перыферыю грамадства.

 Сённяшняе Евангелле пра хрысціян у вобразе солі зямлі і святла свету нясе нам супакой і адначасова асцерагае перад стратай сэнсу нашага быцця ў свеце. Соль – гэта такое рэчыва, колькасць якога ў большасці прадуктаў харчавання не мусіць быць вялікай. Аднак нават калі солі няшмат, яна дае стравам больш яскравы смак і захоўвае ад сапсавання. Гэтак і хрысціяне як носьбіты праўды пра Бога і пра чалавека, нават калі не будуць у грамадстве большасцю, усё роўна змогуць яго падтрымлмліваць у такім стане, каб яно было Божым грамадствам і не скацілася да ўзроўню звярынай зграі. Падобны сэнс нясе і сімволіка святла. Святло павінна асвятляць ў цемры шлях, яно не павінна быць асляпляльным.

Якасная, салёная соль і лагоднае святло Евангелля проста неабходна свету для яго выжывання. Хрыстос, аднак, асцерагае, што калі мы, хрысціяне, перастанем адрознівацца ад язычнікаў сваімі духоўнымі каштоўнасцямі, імкненнямі і практычнай любоўю, то свет сапраўды будзе мець права выкінуць нас са свайго жыцця. Можа, сучасны свет гэтага пакуль што і не разумее, але яму не патрэбен такі Касцёл, які б не бараніў права чалавека на вечнасць, права чалавека на жыццё ад зачацця да натуральнай смерці, права на здаровае сужэнства паміж мужчынам і жанчынай. Многія народы свету пакуль што спрабуюць наладзіць жыццё без Хрыстовага Евангелля, аднак прыйдзе час, калі смурод сапсаванасці ўжо немагчыма будзе вытрываць, а цемра будзе паралізаваць рух наперад. Тады ўсім стане відавочна, што без солі і святла хрысціянства чалавецтву не выжыць. Вось тады трэба будзе, каб захавалася, прынамсі, невялікая жменя той якаснай солі і святло Божай праўды.

Калі я трапляю ў язычніцкае асяроддзе, ці адчуваецца ў маіх словах, учынках і жыццёвых выбарах, што я хрысціянін? Ці маё хрысціянства не агрэсіўнае ў адносінах да атэістаў, агностыкаў ці іншаверцаў? Мой спосаб выражэння рэлігійных перакананняў прываблівае іншых ці, наадварот, знеахвочвае да пошукаў Божага святла?  

  Брат Андрэй Квяцінскі OFMCap, Літва.

Езус сказаў сваім вучням:

ЕВАНГЕЛЛЕ

Мц 5, 17–19

Не адмяніць прыйшоў Я, але выканаць

+ Чытанне святога Евангелля паводле Мацвея.

У той час:

Езус сказаў сваім вучням: Не думайце, што Я прыйшоў адмяніць закон ці прарокаў: не адмяніць прыйшоў Я, але выканаць. Бо сапраўды кажу вам: пакуль не праміне неба і зямля, ніводная ёта, ніводная рыска не знікне з закону, пакуль не збудзецца ўсё. Таму, калі хто парушыць адну з гэтых найменшых запаведзяў і навучыць гэтаму людзей, той найменшым назавецца ў Валадарстве Нябесным. Хто ж выканае і навучыць, той вялікім назавецца ў Валадарстве Нябесным.

Гэта слова Пана.

catholic.by

Першыя хрысціяне мелі нямала сумненняў наконт таго, ці выконваць законы Старога Запавету, а калі выконваць, то наколькі дакладна. Адказам на гэтае пытанне стаў сённяшні фрагмент Евангелля, які апісвае Езусава стаўленне да закону і прарокаў. У словах Хрыста «не адмяніць прыйшоў Я, але выканаць» дзеяслоў «выканаць» азначае – уласнымі дзеяннямі ажыцявіць Божую волю. Езус выканаў закон, гэта значыць, па-першае, падпарадкаваўся яго патрабаванням сваімі ўчынкамі, выконваючы Божую волю. Па-другое, у сваім навучанні Ён адкрыў сапраўдны сэнс закону – адбудаваць зруйнаваную грахом еднасць паміж Богам і чалавекам. (Кс. А. Банашэк)

Многія сучасныя хрысціяне ў выкананні Божага закону трапляюць у падобную пастку, як калісьці кніжнікі. Яны намагаюцца дакладна выканаць кожную літару закону, забываючыся пра першасны яго сэнс – выканаць Божую волю і стаць бліжэй да Бога. Зрэшты, адно з другім сцісла звязана, Бог прагне нас з любоўю прыгарнуць да Сябе, і закон у гэтай справе –  досыць эфектыўны інструмент. Аднак каб выканаць закон ва ўсёй яго глыбіні, неабходна сустрэцца з Хрыстом, бо толькі ён Сам поўнасцю Яго выканаў. Мы, у сваю чаргу, толькі з дапамогай Хрыста і можам выканаць Божую волю. Гэта праўда, якая вызваляе з-пад гнёту легалістычнай бездапаможнасці – «Усё магу ў Тым, хто мяне ўзмацняе» (Флп 4, 13). Калі Дух Езуса Хрыста з Яго стаўленнем да Айца нябеснага і да людзей будзе маім натхненнем і арыенцірам, маё жыццё само будзе выкананнем Божага закону.

Ці не засяродзіўся я празмерна на выканні літары закону, губляючы яго глыбінны сэнс? Ці не ствараецца ўва мне часам уражанне, што Божы закон мяне знявольвае? Ці заклікаю на дапамогу Езуса Хрыста ў выканні Божай волі ў маім жыцці?

Брат Андрэй Квяцінскі OFMCap, Літва

А Я кажу вам, што кожны, хто гневаецца на брата свайго, падпадае пад суд

ЕВАНГЕЛЛЕ

Мц 5, 20–26

Кожны, хто гневаецца на брата свайго, падпадае пад суд

+ Чытанне святога Евангелля паводле Мацвея.

У той час:

Езус сказаў сваім вучням: Калі справядлівасць вашая не пераўзыдзе справядлівасці кніжнікаў і фарысеяў, то вы не ўвойдзеце ў Валадарства Нябеснае.

Вы чулі, што было сказана продкам: Не забівай; а хто заб’е, падпадае пад суд. А Я кажу вам, што кожны, хто гневаецца на брата свайго, падпадае пад суд. Хто ж скажа брату свайму «рака», падпадае пад Высокую раду, а хто скажа «неразумны», падпадае пад геену вогненную.

Таму, калі ты прынясеш дар свой да ахвярніка і ўспомніш там, што брат твой мае нешта супраць цябе, пакінь там дар свой перад ахвярнікам і ідзі спачатку памірыся з братам сваім, і тады прыйдзі і прынясі дар свой.

Мірыся з праціўнікам тваім хутка, пакуль ты з ім яшчэ ў дарозе, каб праціўнік не аддаў цябе суддзі, а суддзя не аддаў цябе слузе, і не ўкінулі цябе ў вязніцу. Сапраўды кажу табе: не выйдзеш адтуль, пакуль не аддасі апошні грош.

Гэта слова Пана.

catholic.by

Кніжнікі і фарысеі вельмі стараліся, каб іх дзеянні і словы не выходзілі за рамкі дазволенага законам. Здавалася б, чаму гэта Хрыстос так скептычна ставіўся да іх праведнасці? Верагодна, таму, што паміж іх унутранымі прагненнямі і вонкавымі ўчынкамі была вялікая прорва. Хрыстос паказвае сваім вучням перспектыву развіцця, каб яны вырасталі з падобнай крывадушнасці.

На пачатковых этапах адносінаў з Богам можа здарыцца, што чалавек выконвае законы толькі таму, што баіцца наступстваў магчымага злачынства, напрыклад, пакарання, а не з-за глыбокага пераканання, што паступаць па законе – гэта сумленна і добра. Ну вось, скажам, калі б хтосьці меў гарантыю, што кагосьці абкрадзе, або счужаложыць і за гэта нічога яму не будзе, то з задавальненнем зрабіў бы гэта. Такі чалавек хоць і паступае па законе, але ўнутры застаецца злачынцам. Гнілыя словы да бліжняга, або катэгарычнае непрабачэнне фармальна не забіваюць чалавека, але гэта сімптом нейкай унутранай агрэсіі. Хоць рукі застаюцца незабруджанымі крывёй, аднак, унутры – сэрца забойцы. Таму пытанне не толькі ў тым, наколькі цяжкія грахі я здзяйсняю словам ці ўчынкам, але і ў тым, які я ўнутры. «Калі справядлівасць вашая не пераўзыдзе справядлівасці кніжнікаў і фарысеяў, то вы не ўвойдзеце ў Валадарства Нябеснае».

Пакуль жывём у гэтым свеце, ёсць у нас яшчэ магчымасць вучыцца чыніць дабро не пад прымусам ці страхам, а з глыбокага пераканання. Хрыстос – таленавіты Настаўнік, Ён можа навучыць менавіта такой, сыноўняй, паслухмянасці Богу. Тады выкананне закону ўжо не знявольвае, а становіцца выразам любові і адданасці Богу.

Як рэагуе маё сэрца на Божы закон: як на абмежаванне маёй свабоды ці як на дабро, якога шчыра прагну? Ці ёсць ува мне прагненне праведнасці не толькі фармальнай, але і ўнутранай?

Брат Андрэй Квяцінскі OFMCap, Літва 

Калі хто адпускае жонку сваю, няхай дасць ёй разводны ліст

ЕВАНГЕЛЛЕ

Мц 5, 27–32

Кожны, хто з пажадлівасцю глядзіць на жанчыну, ужо ўчыніў з ёю распусту

+ Чытанне святога Евангелля паводле Мацвея.

У той час:

Езус сказаў сваім вучням: Вы чулі, што сказана: Не распуснічай. Я ж вам кажу: кожны, хто з пажадлівасцю глядзіць на жанчыну, ужо ўчыніў з ёю распусту ў сэрцы сваім.

Калі правае вока тваё спакушае цябе, вырві яго і адкінь ад сябе, бо лепей табе, каб загінуў адзін з тваіх членаў, чым усё цела тваё будзе кінута ў геену. І калі правая рука твая спакушае цябе, адсячы яе і адкінь ад сябе, бо лепей табе, каб адзін з тваіх членаў загінуў, чым усё цела тваё пойдзе ў геену.

Сказана: Калі хто адпускае жонку сваю, няхай дасць ёй разводны ліст. А я кажу вам: Кожны, хто адпускае жонку сваю, акрамя як з прычыны распусты, той робіць яе распусніцай, а хто жэніцца з разведзенаю, той распуснічае.

Гэта слова Пана.

catholic.by

Езус не прызнае старазапаветнага права на развод, бароніць правы жанчыны і трываласці сям’і. Але навучанне Хрыста пра неразрыўнасць сужэнства Евангелле паводле Мацвея прадстаўляе такім чынам, што да сённяшняга дня вучоныя біблісты спрачаюцца над тым, як разумець гэтую думку Езуса. Сярод мноства інтэпрэтацый, якія намагаюцца растлумачыць гэты складаны тэкст існуе і такая, што слова «распуста» з’яўляецца акрэсленнем сужэнства фактычна несапраўднага. Распустай называецца, між іншым, сексуальнае жыццё людзей, якія перакананыя, што знаходзяцца ў легальна заключаным сужэнстве, аднак насамрэч законны сужэнскі саюз, з-за пэўных перашкодаў, не завязаўся. У такой сітуацыі абодва бакі, пасля сцверджання несапраўднасці іх нібыта сужэнства з’яўляюцца свабоднымі. Калі іншых ці папярэдніх перашкодаў няма, то могуць заключыць новы, а дакладней кажучы, сапраўдны сужэнскі саюз.

Пытаннем неразрыўнасці сужэнскага саюзу займаюцца таксама іншыя Евангелісты (Мк 10, 11 і далей, Лк 16,18), а таксама Святы Павел (1 Кар 7, 10 і далей). Але толькі ў апісанні Мацвея ўзгадваецца гэтае выключэнне, якая магла быць зразумелай непасрэдным чытачам Мацвеевага Евангелля, якім было добра знаёма юдэйская юрыдычная тэрміналогія і акрэсленыя перашкоды, якія чыняць немагчымым заключэнне сужэнства. Аднак гэта толькі здаецца, што Хрыстос тут гаворыць штосьці новае. Сцвярджаючы абсалютную неразрыўнасць сужэнства Езус нагадвае тое, што ўжо было абвешчана ў кнізе Быцця: «Таму пакіне мужчына бацьку свайго і маці і злучыцца з жонкаю сваёй, і будуць адным целам». (Быц 2, 24)

Паводле: Komentarz praktyczny do Nowego Testamentu; Bp K. Romaniuk, O. A. Jankowski OSB, Ks. L. Stachowiak.